Op kostschool in Brussel (1884)

‘Madame is adorable, ik houd zoo dol veel van haar; soms kan ik niet begrijpen dat er meisjes zijn, die zeggen dat ze Madame niet erg aardig vinden.’

Wout zit, ter voorbereiding op haar volwassen leven, op kostschool bij de dames Baudin-Amiet in Brussel. Een statig huis, waar ze met zo’n vijftien andere meisjes les krijgt in allerlei nuttige en praktische zaken.
Drie maanden lang heeft ze een dagboek bijgehouden. Een prachtig inkijkje in de belevingswereld van een achttienjarige en de tijdgeest (1884).
Ze schrijft over wie ze ‘dol’ vindt, welke lichamelijke ongemakken haar hinderen en hoe ze twijfelt over de liefde van ene Henri Hacke.

‘De grootste dag van haar leven tot hier’ is haar Belijdenis in de Protestante kerk. Ze krijgt daarvoor een nieuwe japon, schoenen en korset. Een aantal familieleden waaronder haar ouders en zus Leen komen over uit Nederland.

Wout schrijft naderhand: ‘ik heb mij voorgenomen alles te doen wat in mijn vermogen is om na te komen wat ik beloofd heb, en daar de mensch toch te slecht is om zonder zonde te leven, hoop ik te veranderen, een nieuw leven te beginnen, en alles te doen wat mijn naasten prettig en aangenaam kan zijn.’

Wout en vriendin Jeane van Haeften in hun Belijdeniskostuum (fotograaf Geruzet)

De ouders keren weer terug naar Werkendam, maar zus Leen (16 jaar) blijft achter bij Wout op de kostschool. De eerste dagen huilt Leen veel, heeft ‘geregeld erg ’t land en hangt vreeslijk aan mij’ schrijft Wout in haar dagboek.

Leen staat ook op de twee groepsfoto’s die er zijn (op de foto hierboven zit ze aan de voet van de boom). En dan is er ook nog een foto van Leen uit 1886 genomen in Brussel. Zou ze twee jaar op de kostschool hebben gezeten? Dat lijkt wel erg lang …. Hoe lang gingen meisjes eigenlijk naar kostschool?
Elk brokje nieuwe informatie ontketent een golf aan nieuwe vragen …

Want hoe zit het met bijvoorbeeld met die ‘steentjes’?
Geregeld schrijft Wout over haar keelproblemen. Bijvoorbeeld: ‘Vandaag had ik erge keelpijn, twee abcessen. De dokter kwam, zag mijne keel, maar kon mij niet branden, om rede dat hij zijn steentje vergeten had.’
Het blijkt dat er voor de komst van antibiotica (na de Tweede Wereldoorlog) andere middelen werden ingezet, zoals een ‘helschen steen’.  Dat moet een pijnlijke behandeling zijn geweest, zonder garantie was dat het weer goed zou komen. Nog afgezien van de vrees dat het zich zou kunnen herhalen waardoor dit zou kunnen uitlopen op zenuwtoevallen, zo schrijft het Bataviaasch Handelsblad in 1885.
Gelukkig schrijft Wout twee maanden later: ‘een heerlijke zangles van Madame Cornelis, ze gaf me vier nieuwe stukken en was heel lief.’

Wout schrijft ook over het bezoek van de Koning. De kostschool plaatst vier groote vlaggen op het dak en Wout ziet het koningspaar twee maal bij de paardenrenbaan in Boitsfort.
De Koning? Dat blijkt de Nederlandse koning Willem III met zijn vrouw Emma te zijn. Ook zo’n onderwerp waar ik niet precies van wist hoe het zat. Want dit was het eerste staatsbezoek, ruim 50 jaar na de afscheiding van België in 1830.
Volgens de kranten was de ontvangst zeer hartelijk, het publiek geestdriftig en de gehele stad versierd.  Talloze oude foto’s zijn te vinden op internet. En wist ik dat er tussen Willem III en Emma een leeftijdsverschil van 40 jaar was? Allemaal interessante context, maar bijzaak …

In het dagboek van Wout worden, naast de naam van Jeane van Haeften, andere meisjes genoemd: Jeane Backer, Marie von Bihl, Lientje Pfeiffer, Janne Jaantje, Lilli Schuurmans, Elise Nierstrasz, Frieda Lenzberg, Marie Hoekstra, Emma Schüll, Nellie Mess, Maria Tusson, Emmy Schoeller, Margot Scheltus en Minnie C.
Wie zou wie zijn op de foto hierboven?

Kostschool Villa du Parc in Brussel (1884)

Rond 1900 stond de kostschool (Pensionnat Francais) onder leiding van de dames Scheidt. Zij hebben een mooi reclameboekje gemaakt, met allerhande foto’s binnen en buiten, waaronder die van de slaapzaal.
Veel zal er niet veranderd zijn nadat Wout en Leen de school bezocht hebben.

Pension 1900 Grand Dortoir

Niet veel privacy, maar wel gezellig? Wout schrijft: ‘Madame heeft vandaag inspectie gehouden in de tiroirs, gelukkig had ze vooraf gewaarschuwd, anders had ze de mijne zeker in niet al te beste orde gevonden.’

Wil je meer weten over de kostschooltijd van Wout en Leen? Neem dan contact met me op.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *