Leentje / Leen

Hieronder de (tot nu toe) gevonden brokjes informatie over het leven van Magdalena van Tienhoven van den Bogaard. Want een leven zonder brieven, maatschappelijke functies, of nog levende mensen die haar gekend hebben, blijkt nog niet zo gemakkelijk te reconstrueren.
Maar de brokjes maken me steeds nieuwsgieriger ….
Dus daarom blijft deze website nog wel een tijdje ‘under construction’ en hoor ik graag als jij, de lezer, aanvullende informatie heeft.

Jeugd

Leentje is geboren op 24 februari 1869. Als vierde dochter in het gezin van Tienhoven (9 kinderen, waarvan twee vroeg gestorven) woonde ze op de Hoogstraat 37 in Werkendam.
Haar vader was daar 32 jaar lang burgemeester (van 1862 tot 1894).

1.4 6 7 leen driek gijs van t
Gijs, Driek en Leentje

De jongste drie kinderen uit het gezin.

Tienhoven Woutrina Leentje en kinderen
Moeder, Chris, Gijs, Driek, Leentje en Jaantje

Tegelijkertijd is deze foto gemaakt bij fotograaf J. Hameter in Dordrecht, ergens rond 1880. Oudste broer Bas ontbreekt; hij studeert in Leiden. Oudste dochter Woutje ontbreekt ook.

Schooltijd

Onduidelijk is of en tot wanneer Leen thuis les heeft gekregen. Van haar drie jaar oudere zus Wout is meer bekend en het lijkt aannemelijk dat Leentje die route ook heeft gevolgd: de ‘Fransche School van Juffrouw Moquette’ en daarna naar de ‘kostschool van juffrouw Spit in Vianen’.

Uit het dagboek van zus Wout blijkt dat Leen in april 1884 naar kostschool in Brussel is gegaan. Haar zus Wout zat daar al. En daarvoor heeft haar zus Chris er ook gezeten.
Onderstaand portret is uit 1886, dus toen zat ze er blijkbaar weer of nog steeds.

Tienhoven Leen 10061886 in Brussel van salha verkleind
Leen in Brussel op 10 juni 1886 (via salha.nl – tekst achterop: Geruzet Freres)

Trouwen

Op 4 april 1889 trouwt Leen in Werkendam met Jaap Zimmerman. Zij is 20 en hij is 28 jaar oud.

Leen en Jaap
Leen en Jaap

Hun getuigen zijn:

Willem Zimmerman (broer van Jaap)
Jean Charles ’s Jacob (oom van Jaap)
Bas van Tienhoven (broer van Leen)
Henri Hacke (zwager van Leen, man van Wout)

Handtekeningen onder huwelijksakte

Misschien is dit hun menukaart?
Waarschijnlijk niet, maar mooi is hij wel … (gevonden in de papieren van Wout).

Zimmerman huwelijk Jaap en Leen wellicht

 

Adressen

Ze nemen hun intrek in de Verlengde Vondelstraat 4 in Amsterdam. Jaap wordt directeur van de Algemeene Hypotheekbank.

In maart 1894 verhuizen ze naar huize Gansenhoef in Maarsseveen op de Zandweg 165.
Dit huis was toentertijd bezit van de erven van de heer mr. Jhr. Edward Huydecoper van Nigtevecht (1883 – 1904) en waarschijnlijk hebben Jaap en Leen het een aantal jaar gehuurd.

Gansenhoef z.j. (van rhcvechtenvenen.nl)
Gansenhoef z.j. (van rhcvechtenvenen.nl)

Vier jaar (in 1898) later keren ze terug naar Amsterdam.
Reden?: Heimwee, reistijd – geen auto, maar wel een koetsier ….

Ze verhuizen naar de Keizersgracht 693, waar ze wonen tot hun scheiding in 1912.

Keizersgracht 693
Keizersgracht 693

Werk

Naast zijn functie als Directeur van de Algemene Hypotheekbank, heeft Jaap blijkbaar tijd voor andere functies.

Zo werd hij in 1904 Consul-generaal van republiek San Marino (tot zijn dood in 1915) en in 1905 Gemeenteraadslid in Amsterdam voor de Liberale Unie (tot september 1911).
Volgens het Algemeen Handelsblad heeft hij er als raadslid voor gezorgd dat er een beurscommissie ingesteld werd.

Zimmerman JJSR nav overlijden zijn acties als raadslid

Meer n.a.v. zijn overleden, zie de pagina van de familie Zimmerman.

Inkomen

Jaaps inkomen in 1907 van fl. 25.000 (volgens het boek Leden van de Raad) zou omgerekend nu gelijk zijn aan € 290.000 (berekening IISG).

Personeel

Gedurende hun huwelijk ‘versleten’ ze 29 inwonende personeelsleden, voornamelijk ‘dienstbodes’. Meestal waren er twee tegelijk in dienst. Maar langer dan twee jaar bleven de meesten niet.
Alleen Barendina Johanna Wilhemina Assenbroek (1870-…) heeft veertien jaar voor ze gewerkt, vanaf februari 1899 t/m november 1912. Na de scheiding is ze (samen met Cornelia Perk) nog voor een paar maanden meegegaan met Jaap.

Volwassen Leen

Naast bovenstaande foto van het stel, heb ik (nog) geen foto’s waar ze als volwassene op staan.
Maar wellicht is dit Leen in 1900. Lees hierover meer

is dit wellicht leentje - groepsfoto

Op de achterkant van de menukaart (eigenlijk: menukaarten, want blijkbaar waren er twee nodig bij het diner voor het zilveren bruidspaar Chris en Gerrit van Tienhoven) vind ik een handtekening van M. van Tienhoven. Zou dit van Leen zijn? Lekker dwars in ieder geval :).

Tienhoven Chris en Gerrit 25 jaar getrouwd menukaart voorkant

Tienhoven Chris en Gerrit 25 jaar getrouwd menukaart achterkant plus arcering.jpg

Scheiding

Leen en Jaap scheidden in het voorjaar van 1912, op instigatie van Leen. Er waren twee redenen: 1) haar enige zoon was overleden en 2) er waren andere vrouwen in het spel waarmee hij ‘vleeschelyke gemeenschap heeft gehad’.

Tienhoven Magdalena scheiding vonnis 7 kleiner
Vonnis van de 6e kamer in Amsterdam (Noord-Hollands Archief

Leen verhuist naar Hilversum. Jaap vertrekt naar de Nicolaas Maesstraat 108 en neemt hun twee bedienden mee.

De laatste jaren

Leen bleef tot haar dood op de Soestdijkerstraatweg 70 in Hilversum wonen. Dit huis is gebouwd in 1905 door architect W.C. Kloek: ‘dubbele villa Eikhof’.

Soestdijkerstraatweg 70/72 (1973)
Soestdijkerstraatweg 70/72 (1973)

Leen is niet te vinden in de ‘gezinskaarten’ uit 1920. Wellicht is de kaart zoek of verkeerd opgeborgen. Ze staat dat jaar wel in het telefoonboek vermeld met toestelnummer 922.
In het archief van Hilversum is helaas (nog) niet te zoeken op adres. Nog verder induiken

Haar zus Driek, dan weduwe, woonde twee huizen verder op nummer 74 en nicht Joes, gescheiden van Richard Shee, schuin aan de overkant op nummer 63. (Oud)tante Joos van Tienhoven – Schram woont tot haar overlijden in 1917 vlakbij op de Lindenheuvel.
Driek verhuisde na Leen’s dood naar nummer 70. Hoe lang heeft ze daar gewoond?

In het Huldeboek van haar 70e jarige zus Wout schrijft Dolly Portheine (vriendin van Wout’s dochter Chris) over haar:

Een andere figuur uit die blijde dagen,
Was tante Leen, die wij zoo graag zagen.
Wat deed ze ons meisjes toch reusachtig goed,
Met haar opgewektheid, en ook haar levensmoed.
Goeie, lieve, vroolijke, Tante Leen,
Na zooveel verdriet, en zoveel geleën.


Leen overleed op 26 april 1923 in Hilversum en is begraven op de Nieuwe Oosterbegraafplaats in Amsterdam.

Kinderen

Leen en Jaap kregen twee zonen: Johan Carel Jacob Mannie en Wouter Johannes.

Zimmerman JCJ Mannie verkleind
Mannie Zimmerman

Een jaar na hun huwelijk werd hun eerste zoon geboren: Johan Carel Jacob, bijgenaamd Mannie.
In juni 1892 volgt zoon Wouter Johannes, maar hij sterft na drie dagen.

Van Mannie/Johan zijn er een paar foto’s:

Zimmerman JCJ Scheveningen

In het handschrift van mijn oma (Marietje Oudemans – Hacke) is hij op stap geweest met tante Chris (zus van zijn moeder, ze had geen kinderen), zijn nichtje Woutje van Geer (dochter van haar moeders zus Wout) en Jaantje Pieck.

Zimmerman JCJ kinderfeestje verkleind

Een kinderfeestje in de tuin van Foresta – het zomerhuis van zus Wout – in Baarn. Mannie zittend met hoed, mijn oma als derde van links (en rondom haar broers Aart en Johannes en zus Woutje).

Dansles bij mevrouw Hacke (1906)
Dansles bij mevrouw Hacke (1906)

Op z’n zestiende dansles, Johan zit rechts op de grond. Helemaal links zittend zijn neef Jan Hacke en helemaal links staand zijn neef Johannes Hacke.

In november 1909 verhuist Johan naar de Papengracht 26 in Leiden, bij weduwe Hanselaar, om  ‘Rechtsgeleerdheid’ te studeren.
Maar lang heeft dat niet mogen duren, want hij overlijdt eind mei 1910. In zijn speech aan het begin van het nieuwe studiejaar memoreerde de rector hem als een van de twee studenten ‘met welke jonge levens hoopvolle verwachtingen ten grave daalden’.

Divers

Tante is ziek

Ik heb enige briefkaarten gevonden, met de handschriften van Leen, Jaap en Johan. Zie de blog.
De meest intrigerende is deze kaart, geschreven door Jaap:

‘Als tante beter is ….’.

Bijdrage voor oom Gijsbert van Tienhoven

Leen en Jaap hebben in 1891 iets gemaakt voor het zilveren bruiloftsalbum van haar oom Gijsbert (op dat moment net minister van Buitenlandse Zaken en burgemeester van Amsterdam ‘af’).
Dit wordt vermeld in een uitgave van Amstelodamum uit 1965, waarin uitgebreid verslag wordt gedaan van deze gebeurtenis.

Bijdrage van Leen en Jaap

Hoe zou hun bijdrage er uit zien?
Het album was toentertijd (1965) in familiebezit van een Gijsbert uit een volgende generatie. Uitzoeken

Paul Felix

Rond 1909/10 trok neefje Paul Felix Zimmerman bij de familie in.
In het bevolkingsregister staat geen exacte datum, maar ‘Telling 1909/10’. Hij was dus niet ingeschreven op de Keizersgracht, maar blijkbaar tijdens de ‘Negende Algemeene Tienjaarlijksche Volkstelling met daaraan verbonden Woning- en Beroepstelling’ gesignaleerd en opgenomen.
Mogelijk als gezelschap voor Leen nadat Johan is gaan studeren, of omdat er thuis iets aan de hand was?  Was hij lastig of was het gezin in crisis omdat zijn zusje was overleden of waren er besmettelijke zieken thuis? Of was hij bij Jaap in dienst gekomen, want in het bevolkingsregister staat als zijn beroep ‘kantoorbediende’.
Paul Felix is in mei 1911 (terug?) verhuisd naar Frederik Hendriklaan 239, Den Haag.